text=#000000
bg=#ffffff
alpha=0.5
margin = 150
Academische werkplaatsen brengen werelden samen


Academische werkplaatsen brengen werelden samen

Wetenschap, beleid en praktijk vinden elkaar steeds vaker in academische werkplaatsen. Dat leidt tot resultaten die én wetenschappelijk verantwoord én goed implementeerbaar zijn.

“Een academische werkplaats is een netwerkorganisatie waarin verschillende instellingen kennis samenbrengen over praktijkvraagstukken”, zegt dr. ir. Wilma Jansen. Zij is coördinator van de academische werkplaats ST-RAW in Rotterdam. “Onze werkplaats richt zich specifiek op de transformatie van de jeugdzorg. De Erasmus Universiteit en verschillende hogescholen, maar ook jeugdhulpaanbieders uit de hele keten en cliëntenvertegenwoordigers, nemen deel.”

Belangrijk is de wederkerigheid; het is een wisselwerking waar alle partijen van profiteren

De academische werkplaatsen komen voort uit een initiatief van financieringsorganisatie ZonMW*. “In 2005 is ZonMw gestart met een landelijk programma academische werkplaatsen publieke gezondheid”, zegt dr. Marleen Bekker, senior wetenschappelijk onderzoeker aan de Faculteit der Managementwetenschappen. “Er was destijds in de publieke gezondheid geen goede aansluiting tussen onderzoek en praktijk. Wetenschappers hadden weinig aandacht voor onderwerpen die bij gemeenten leefden, zoals jeugdgezondheidszorg of drugsproblematiek. Door beleidsmakers, onderzoekers en mensen uit de praktijk bij elkaar te brengen, hoopte ZonMw op innovatief onderzoek zoals dat ook al in de academische ziekenhuizen plaatsvond.”

Gemeenschappelijke taal De werkplaatsen publieke gezondheid waren al snel een succes. Na twee financieringsperiodes van vier jaar konden alle werkplaatsen hun eigen broek ophouden. Inmiddels zijn er ook werkplaatsen gestart op andere gebieden, zoals de huisartsenzorg, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de transformatie van de jeugdzorg.

Bekker heeft onderzoek gedaan naar het functioneren van de academische werkplaatsen. “Ik heb met een sociologische bril gekeken naar de - vaak onzichtbare - samenwerkings- en coördinatieprocessen. Wetenschappers, beleidsmakers en praktijkmensen moeten in zo’n werkplaats hun eigen jargon loslaten en een gemeenschappelijke taal leren spreken. Vaak hechten ze aan dezelfde woorden, zoals sturing of bewijs, verschillende betekenissen. De enige manier om verder te komen, is voortdurend in gesprek te blijven en aan elkaar uit te leggen wat je bedoelt.”

Wederkerigheid Gaandeweg zijn er binnen de werkplaatsen verschillende werkvormen ontstaan die het voor alle partijen aantrekkelijk maken om mee te doen. Jansen: “Een voorbeeld zijn de kennisateliers die we drie keer per jaar organiseren. Wetenschappers vertellen daar over hun onderzoeksresultaten. Tijdens een forumdiscussie proberen we die resultaten te vertalen naar beleid en praktijk.” Bekker: “Belangrijk daarbij is de wederkerigheid. Het is niet alleen een kwestie van onderzoeksresultaten vertalen naar praktijk, maar als wetenschapper ook bij beleidsmakers en praktijkmensen inventariseren welke onderzoeksvragen zij hebben. Naast de kennisateliers organiseren de academische werkplaatsen onder andere masterclasses, trainingen en cursussen, beleidsevaluaties, quickscans en actiegerichte onderzoeken.”

De werkplaatsen kunnen zorgen voor vernieuwing van wetenschap én praktijk. “In bijvoorbeeld de publieke gezondheid kun je interventies niet los zien van de context”, zegt Bekker. “Traditionele wetenschappelijke onderzoeken werken niet altijd. Dus komen er allerlei tussenvormen, zoals veldexperimenten en sociale laboratoria.” Jansen: “Zeker zo belangrijk is het feit dat nieuw ontwikkelde producten - zoals protocollen, richtlijnen of methodieken - direct geïmplementeerd kunnen worden. Dat is een rechtstreeks gevolg van het feit dat je als onderzoeker of ontwikkelaar vanaf het begin samenwerkt met praktijk en beleid. Het is dus echt een wisselwerking waar alle partijen van profiteren.”

Managementvraagstukken De academische werkplaatsen lijken hun plek dus veroverd te hebben. Toch valt er nog wel wat te verbeteren. Bekker: “Tot nu toe zijn de meeste academische werkplaatsen opgezet vanuit traditionele zorg- en welzijnsdisciplines. Daardoor zijn bestuurlijke en managementvraagstukken er nog nauwelijks in terug te vinden. Daarnaast zie je dat vooral de grotere gemeenten academische werkplaatsen vormen. Het zou jammer zijn als het tempo van de vernieuwingen in kleinere gemeenten lager zou liggen.”/MvZ

*ZonMw is de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek én stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis – om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren.


Academische werkplaats Rotterdam ST-RAW
ZonMw
Persoonlijke pagina Marleen Bekker
Marleen Bekker op LinkedIn
Wilma Jansen op LinkedIn