text=#000000
bg=#ffffff
alpha=0.5
margin = 150


Onderzoek naar transformatie jeugdzorg

Wetenschappers van de Faculteit der Managementwetenschappen onderzoeken de transformatie van de jeugdzorg in Rotterdam. De eerste bevindingen hebben al meteen tot acties geleid. “We zijn enthousiast omdat ons een spiegel is voorgehouden én omdat we de boodschap herkenden.”

Bekker.jpg

Marleen Bekker

Janssen.jpg

Wilma Jansen

Twee jaar geleden is de jeugdzorg in Nederland gedecentraliseerd van het Rijk naar de gemeenten. “Daardoor zie je een omslag naar integrale wijkteams, waarin professionals samenwerken over de grenzen van organisaties heen”, zegt dr. Marleen Bekker. Zij is senior wetenschappelijk onderzoeker bij Bestuurskunde en werkt mee aan het onderzoek in Rotterdam.

Onderzoeksresultaten zijn meteen vertaald in acties; dat is de kern van valorisatie

Daar brengen de wetenschappers in kaart welke consequenties de nieuwe werkwijze heeft voor de sturing van de jeugdzorg. Bekker: “Het onderzoeksteam onder leiding van dr. Jan-Kees Helderman heeft een grondige analyse gemaakt van specifieke, geanonimiseerde casussen en een groot aantal interviews met wijkteammedewerkers en gemeenteambtenaren gehouden. Doel was om te achterhalen: welke beslissingen hebben de teams genomen, wat waren de effecten daarvan, tegen welke knelpunten liepen de wijkteams aan en hoe kan de gemeente het werk van de teams beter faciliteren? Zo zien we wat er binnen de gemeente nodig is om de transformatie te ondersteunen en de jeugdzorg verder te verbeteren.”

Deuren geopend De Nijmeegse wetenschappers baseren zich op de governance-theorieën van de gerenommeerde Amerikaan Charles Sabel, hoogleraar aan de Columbia Law School in New York. Hij is als Radboud Excellence visiting professor verbonden aan de Faculteit der Managementwetenschappen. Bekker: “Bij sturing denken mensen vaak aan de klassieke aanpak: een hiërarchische top-downbenadering, met één centrale actor die alles beslist. Charles Sabel heeft het concept van experimentalist governance ontwikkeld. Daarbij is het uitvoerende proces leidend voor de manier van sturen. Je luistert goed naar wat er speelt bij de hulpverleners in de teams en vertaalt dat naar andere afdelingen van de gemeente, zoals de zorginkoop, planning en control en de bestuurs- en beleidsstaf die strategisch beleid maken en verantwoorden. Zo krijg je bottom-up sturing en een lerende organisatie.”

Dr. ir. Wilma Jansen, kennismakelaar bij de gemeente Rotterdam, is enthousiast over die aanpak: “Wij staan erg open voor het leren vanuit de praktijk. Daarom heeft het verhaal van bottom-up leren en sturen hier echt de deuren geopend. Een van de doelen van de Jeugdwet is om de professional in zijn kracht te zetten. Daarmee bedoelt de wetgever dat de professional meer naar eigen inzicht kan handelen en dat er minder onnodige regelgeving is, zodat hij beter kan aansluiten bij de behoeften van de cliënt en meer hulp op maat kan bieden. Het klinkt simpel, maar het is niet zo eenvoudig te realiseren. Een goede afstemming tussen afdelingen is cruciaal. Dit onderzoek helpt daarbij.”

Het sociaal domein, waartoe ook de jeugdzorg behoort, is volgens Bekker in het verleden gaandeweg steeds meer hiërarchisch georganiseerd. Taken en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd in wetten en regelgeving, waardoor professionals weinig speelruimte hebben. “Tegelijkertijd geeft de inspectie al decennia aan dat er te weinig vernieuwing zit in het sociaal domein. Door bottom-up sturing creëer je meer ruimte, tijd en prikkels voor professionals om zelf met nieuwe ideeën te komen, die uit te voeren en te kijken wat daarvan de effecten zijn. Zo kunnen professionals hun werk voortdurend aanpassen en verbeteren en hun expertise ten volle benutten.”

Spiegel voorgehouden Eind vorig jaar hebben de onderzoekers hun eerste bevindingen gedeeld met de gemeente. Jansen: “We merkten dat ze zeer goed op de hoogte waren en hun onderzoek echt in dienst stelden van het oplossen van onze knelpunten. Dat heeft voor veel vertrouwen en goodwill gezorgd. Een belangrijke conclusie was: de gewenste transformatie vindt wel plaats, maar vooral het horizontale leren (tussen wijkteams) en het verticale leren (tussen wijkteams en de verschillende afdelingen van de gemeente) kunnen beter. We waren enthousiast omdat ons een spiegel is voorgehouden én omdat we de boodschap herkenden.”

De bijeenkomst heeft in Rotterdam inmiddels al een vervolg gekregen. “Er is een werkgroep ingesteld om met de adviezen aan de slag te gaan en het leren te verbeteren”, zegt Jansen. “We zijn nu bezig om verschillende nieuwe manieren van leren te implementeren.”

De komende tijd gaan de onderzoekers aan de slag met meer interviews en dossieranalyses. Hoewel het onderzoek pas aan het eind van dit jaar wordt afgerond, noemt Jansen het nu al “een geslaagd voorbeeld van valorisatie. Heel belangrijk is dat de onderzoeksresultaten verder zijn gekomen in de organisatie en meteen vertaald zijn in acties. Volgens mij is dat de kern van valorisatie.”/MvZ


Uitleg over het Rotterdamse beleid
Wilma Jansen op LinkedIn
Radboud-pagina Marleen Bekker
Marleen Bekker op LinkedIn
Radboud-pagina over Charles Sabel
Hot Spot Governance and Innovation in Social Services (GAINS)